Hittestres – Laat die suiwelbedryf jaarliks miljarde aan inkomste verloor

SP Els, AFGRI Dierevoere

Die effek van hittestres (HS) is nadelig vir verskeie suiwelproduksieparameters, insluitend melkproduksie en reproduksie, en sal in die toekoms ‘n groter uitdaging word as gevolg van globale klimaatsverandering. Daarom plaas die negatiewe invloed wat HS op suiwelparameters het, ‘n beduidende finansiële las op suiwelprodusente.

Hittestres kom voor wanneer ‘n koei se vermoë om homeostase te handhaaf, benadeel word, gewoonlik as gevolg van omgewingstemperature wat die termoneutrale sone oorskry. Die termoneutrale sone word gedefinieer as die temperatuurreeks waarbinne ‘n dier sy normale liggaamstemperatuur kan handhaaf. Wanneer die dier se kernliggaamstemperatuur bo die normale fisiologiese vlak styg, word hittestres ervaar. Hierdie toestand word gemeet deur die Temperatuur-Humiditeitsindeks (THI) te bereken.

Wanneer ‘n melkkoei aan HS blootgestel word, word haar natuurlike verkoelingsmeganismes benadeel en verskeie biologiese en gedragsreaksies word geaktiveer om die uitwerking van hittestres te verlig voordat meer sigbare tekens van stres, soos hyg en verminderde droëmateriaalinname (DMI), waargeneem word.

As gevolg van HS en die koei se pogings om haar normale kernliggaamstemperatuur te handhaaf, neem DMI af. Dit lei weer tot verlaagde melkproduksie en reproduksie, ‘n laer melkvet- en proteïenpersentasie, sowel as ‘n verswakte immuunstelsel. Studies het getoon dat die verminderde DMI slegs verantwoordelik is vir ongeveer 50% van die afname in melkproduksie, en dat koeie onder HS addisionele energie benodig. Ander negatiewe gevolge van hittestres sluit die volgende in:

  1. Akute gesondheidsprobleme
  2. Hoër voorkoms van aborsies
  3. Rumenasidose

Die koei se liggaam moet ‘n 20:1-verhouding van bikarbonaat (HCO₃) tot koolstofdioksied (CO₂) in die bloed handhaaf. Hittestres verhoog die asemhalingstempo, wat die CO₂-vlakke in die bloed verlaag. Om hierdie verhouding te handhaaf, skei die niere HCO₃ uit. Gevolglik is daar minder HCO₃ via die speeksel beskikbaar om die rumen te buffer.

Indien ons ‘n beter begrip het van die biologiese redes waarom hittestres produksie verminder, sal ons beter kan bepaal hoe om dit te verlig.

Voedingstrategieë

  1. Verander voertye sodat voer gedurende die koelste deel van die dag verskaf word.
  2. Werk saam met ‘n voedingskundige om rantsoene dienooreenkomstig aan te pas, byvoorbeeld:
    • Gebruik van ionofore
    • Aanvulling van die dieet met HCO₃
    • Verskaffing van addisionele energie sonder die hitte-inkrement van voeding
    • Verhoging van die kaliumvlak in die rantsoen, aangesien koeie kalium gebruik om te sweet

Maar die primêre strategie om produksieparameters tydens hittestres te verbeter, is BESTUUR!

Bestuurspraktyke

  1. Voorsien vars, koel water gedurende periodes van hittestres en voldoende drinkbakspasie om opeenhoping te voorkom. Melkkoeie kan gedurende die somer meer as dubbel soveel water inneem as gedurende koeler maande.
  2. Verskaf skaduwee. In weidingsgebaseerde stelsels moet kampe met skadubome gebruik word, of koeie moet voor die middagsessie vroeër na ‘n skaduryke area met genoeg koel water en addisionele voer, soos mieliekuilvoer, gebring word.
  3. Verskaf skaduwee aan droë koeie. Daar is toenemende bewyse dat HS gedurende die droë periode beduidende negatiewe gevolge vir die aangebore en aanpasbare immuunstelsels van beide die koei en haar nageslag het. Dit beïnvloed die siektevoorkoms van vroeë laktasiekoeie en kalwers vanaf geboorte tot eerste kalwing.
  4. Gebruik sproeiers in kombinasie met waaiers in die aanhouarea. Navorsing het getoon dat hierdie kombinasie vinnig die liggaamstemperatuur en asemhalingstempo van koeie kan verlaag.
  5. Verminder die stapafstand en stapspoed na die melkstal.
  6. Verminder wagtyd in die aanhoukamp.
  7. Melk vroeër in die oggend.
  8. Voer vroeg in die oggend en laat in die aand.
  9. Vermy inentings gedurende die middel van die dag.

Die korrekte identifisering van koeie wat hittestres ervaar en ‘n deeglike begrip van die biologiese en gedragsmeganismes waardeur termiese stres melkproduksie en reproduksie verminder, is van kritieke belang vir die ontwikkeling van innoverende benaderings om die afname in produksieparameters gedurende stresvolle somermaande te beperk of te voorkom.

Verder is dit duidelik dat geen enkele strategie voldoende is om hittestres te verminder nie. Dit vereis eerder ‘n kombinasie van strategieë wat geïmplementeer moet word om ‘n volhoubare suiwelbedryf te ondersteun in ‘n wêreld met ‘n veranderende klimaat.

Die regte lekaanvulling tydens dragtigheid en laktasie verseker sukses in skaapboerdery.

Willem Venter , Tegniese Adviseur AFGRI Veevoere

 

Om produksie te optimaliseer is dit belangrik om die korrekte bestuurspraktyke toe te pas. Produsente skrum soms weg van die regte ding om te doen as gevolg van die koste, maar verloor dan omdat produksiedoeltreffendheid ingeboet word. Strategiese voeding op die korrekte tyd sal altyd koste-effektief wees en die winsgewendheid van die boerdery verbeter.

 

’n Goeie voorbeeld in die praktyk is waar ’n produsent AFGRI Veevoere se Supertech 25 gebruik het en weereens bewys het watter goeie veeldoelige produk dit is as aanvulling vir ooie voor lamtyd, vir ooie met sogende lammers en vir wolproduksie. Volwasse Dohnemerino- ooie is begin April 2018 in twee groepe verdeel. Altesaam 400 ooie is met Dohne-ramme en 200 ooie met Suffolkramme gepaar. Dormer-ramme is gebruik om 440 tweetand- Dohne-merino-ooie te paar. Ramme is ’n dektyd van vier weke gegee en ooie het Supertech 25 meel teen 150 tot 200 g per ooi per dag vanaf vier weke voor paring as prikkelvoeding asook gedurende die paringsperiode ontvang.

 

Ná die dekseisoen is die volwasse ooie vir nog ’n verdere twee weke Supertech 25 gevoer. Die terrein was van so ’n aard dat ooie nie daagliks gevoer kon word nie, maar slegs drie keer per week. Daar is dus oorgeskakel na Skaaplek 35, ’n hoëproteïenlek met ’n laer inname. Die inname was ongeveer 150g Skaaplek 35 per dag op die laekwaliteitweiding. Die tweetandooitjies is steeds Supertech 25 gevoer omdat ooitjies nog in ’n groeifase is en ’n groter behoefte aan hoëgehalte- verbyvloeiproteïen het om groei te handhaaf.

 

Volwasse ooie is ses weke voor lamtyd weer oorgeskakel na Supertech 25korrels teen 250 g per ooi per dag. Supertech 25-inname is weekliks met 50g per ooi per dag vermeerder totdat die ooie begin lam het. Enkeling-ooie se innames is beperk tot 400–450 g per dier per dag. Ooie met meerlinge, wat groter voedingsbehoeftes het, het 500g Supertech 25 korrels per dag per ooi asook bykomende lusern aan die kant ontvang. Ooie met lammers is op aangeplante weidings geplaas met 150g Supertech 25 meel per dag per ooi as aanvulling. Namate die gehalte van die aangeplante weiding afgeneem het, is innames verhoog tot 200 g per ooi per dag. Lammers is op ongeveer vyf maande gespeen bemark.

 

Die eerste 300 Dohne-kruisraslammers wat van die ooie af bemark en laat slag is, het almal A2 gradeer met ’n uitslagpersentasie van 49.03% en ’n gemiddelde karkasmassa van 20,5 kg. Tweetandooie wat met Dormerramme gepaar is, se lammers is as stoorlammers teen R32.50 per kg verkoop. Lammers het geen kruipvoeding gedurende die periode van lam tot bemarking ontvang nie.